Hook
Tôi từng nghĩ, sau 15 năm trong ngành, mình đã nhìn thấu mọi cơn sóng. Nhưng vụ việc tuần này khiến tôi phải dừng lại. Giám đốc điều hành của Circle – Heath Tarbert – đã bán ra hơn 360.000 cổ phiếu CRCL, trị giá trên 30 triệu đô la. Một động thái tưởng chừng chỉ là “cá nhân”, nhưng khi cổ phiếu đã mất 76% giá trị kể từ khi niêm yết, và những giao dịch diễn ra trong 7 trên 13 tháng liên tiếp, nó không còn là chuyện riêng. Nó là tín hiệu. Và tôi, với tư cách một người từng sống qua ICO mùa hè 2017, DeFi Summer 2020 và cú sập NFT 2021, biết rõ: khi thuyền trưởng nhảy khỏi tàu, sóng đã bắt đầu vỗ. Câu hỏi là: ai sẽ đứng vững?
Context
Circle không phải là một dự án blockchain bình thường. Đây là tổ chức phát hành USDC – stablecoin minh bạch và được quản lý chặt chẽ nhất tại Mỹ, với giấy phép BitLicense từ New York. USDC là huyết mạch của DeFi, là công cụ thanh toán của hàng trăm sàn giao dịch và ứng dụng. Nhưng thế giới đang thay đổi. Đối thủ mới Open USD, được Visa và Mastercard hậu thuẫn với hơn 140 công ty, ra mắt ngày 30/6, tấn công trực diện vào mảng thanh toán – lãnh địa mà Circle từng cho là an toàn. Trong bối cảnh đó, Tarbert vừa bán cổ phiếu vừa kêu gọi “kiên nhẫn”. Và công ty đang xây dựng một blockchain riêng có tên Arc, hứa hẹn trở thành “nền tảng internet toàn diện”. Nhưng liệu đó là pháo đài chống sóng, hay chỉ là ảo ảnh?
Core
Hãy nhìn vào những con số. Theo hồ sơ SEC, 8 trong 10 giao dịch của Tarbert được thực hiện theo Kế hoạch 10b5-1, tức là đã lên lịch từ trước, không phải bán vì biết tin xấu. Nhưng hãy đặt nó trong bối cảnh: cổ phiếu CRCL giảm 76% kể từ IPO. Một giám đốc điều hành cấp cao, người đại diện cho niềm tin của thị trường, lại liên tục rút tiền khỏi chính công ty mình. Dù có kế hoạch trước, hành động đó vẫn gửi đi một thông điệp mạnh mẽ: “Tôi không đủ tin tưởng vào giá trị cổ phiếu này ở mức hiện tại.” Điều này được Mizuho phản ánh ngay lập tức, khi họ hạ xếp hạng CRCL xuống “Underperform” và giảm giá mục tiêu 21%.
Nhưng điều khiến tôi trăn trở hơn cả là sự cộng hưởng giữa hai dòng chảy: nội bộ (bán tháo) và cạnh tranh (Open USD). Khi một đối thủ có sự hậu thuẫn của hai gã khổng lồ thanh toán thế giới xuất hiện, “bức tường lửa” quy định mà Circle xây dựng suốt nhiều năm bắt đầu lung lay. Open USD không chỉ là một stablecoin khác; nó là công cụ để Visa và Mastercard kiểm soát tầng thanh toán, thay vì phụ thuộc vào USDC. Điều này trực tiếp đe dọa doanh thu từ phí phát hành và thanh toán của Circle.
Chiến lược “Arc blockchain” của Circle – xây dựng hạ tầng lớp 1 riêng – là một nước đi cờ cao. Nhưng từ kinh nghiệm quản lý quỹ token của tôi, tôi biết rằng xây dựng một blockchain mất nhiều năm, và trong thời gian đó, nguồn lực sẽ bị phân tán. Khi bạn vừa phải bảo vệ doanh thu cốt lõi khỏi đối thủ, vừa đầu tư vào một tầm nhìn xa, nguy cơ thất bại là rất lớn. Đây là lúc “câu chuyện dài hạn” trở thành vũ khí của những kẻ yếu.
Contrarian
Tuy nhiên, tôi muốn đưa ra một góc nhìn ngược chiều. Liệu việc Tarbert bán cổ phiếu có thực sự là điềm xấu? Trong tài chính truyền thống, các giám đốc thường bán cổ phiếu để đa dạng hóa danh mục, trả thuế, hoặc mua nhà. 10b5-1 plan được thiết kế để ngăn chặn giao dịch nội gián, và nhiều CEO thành công vẫn bán đều đặn. Nhưng vấn đề là: trong bối cảnh FUD (sợ hãi, không chắc chắn, nghi ngờ) đang lên cao, bất kỳ động thái nào cũng bị thổi phồng. Nếu Tarbert dừng bán và thậm chí mua vào, đó mới là tín hiệu thực sự mạnh. Cho đến lúc đó, giới phân tích sẽ tiếp tục nhìn vào “lỗ hổng lòng tin” này.
Một điểm mù khác: Open USD liệu có thực sự mạnh? Được Visa và Mastercard hỗ trợ không đồng nghĩa với việc nó sẽ chiếm lĩnh thị trường. USDC đã được tích hợp sâu vào DeFi – từ Aave, Compound đến Uniswap. Sự thanh khoản khổng lồ và các hợp đồng thông minh tồn tại hàng năm trời là một hàng rào chuyển đổi cực kỳ cao. Người dùng DeFi không dễ dàng chuyển sang một stablecoin mới chỉ vì nó có Visa. Và Circle vẫn là lựa chọn số một cho các tổ chức tài chính yêu cầu tuân thủ nghiêm ngặt. Vậy nên, dù áp lực là thật, nhưng cơn sóng chưa ập đến ngay.
Takeaway
Vậy, đứng vững hay không? Câu trả lời phụ thuộc vào ba tín hiệu: (1) Tốc độ áp dụng thực tế của Open USD trong 6 tháng tới; (2) Liệu Tarbert và các lãnh đạo khác có ngừng bán cổ phiếu và bắt đầu mua lại hay không; (3) Arc blockchain có lộ trình rõ ràng, hay chỉ là một mớ khái niệm. Với tôi, đây không phải lúc để bán tháo USDC hay hoảng loạn. Đây là lúc để quan sát. Sóng vỗ, nhưng chỉ có người biết chèo mới qua được. Và tôi vẫn đứng đây, chờ xem con tàu nào thực sự vững.