Michael Saylor và cuộc chiến bảo vệ 'hiến pháp' Bitcoin: Tại sao BIP-110 là con dao hai lưỡi

Vào tháng 7 năm 2024, Michael Saylor – người đứng đầu MicroStrategy, một trong những tổ chức nắm giữ Bitcoin lớn nhất thế giới – đã công bố 110 lý do phản đối BIP-110. Không chỉ là một bài viết dài, đây là một tuyên ngôn về cách chúng ta nên (và không nên) thay đổi Bitcoin. BIP-110 là gì? Nó là một đề xuất thay đổi đồng thuận (consensus rule) nhằm giới hạn kích thước dữ liệu trong các giao dịch Bitcoin: cắt script public key, giới hạn witness items, vô hiệu hóa một số đường dẫn Taproot. Mục tiêu nghe có vẻ tốt: giảm spam trên blockchain và kiểm soát sự bùng nổ của dữ liệu như Ordinals. Nhưng vấn đề không nằm ở mục tiêu, mà nằm ở cách thực hiện. Hãy nhìn vào cơ chế kích hoạt của BIP-110: chỉ cần 55% tín hiệu từ thợ mỏ, và không có trạng thái FAILED. Điều này có nghĩa là nếu 55% thợ mỏ đồng ý, phần còn lại có thể bị buộc phải chấp nhận hoặc rời khỏi mạng. Đây là một sự thay đổi lớn so với truyền thống "bảo thủ" của Bitcoin, nơi mọi thay đổi đồng thuận đều yêu cầu gần như 95% sự đồng thuận. Vì vậy, thay vì hỏi 'BIP-110 có ngăn được spam không?', hãy hỏi 'Liệu chúng ta có sẵn sàng để bất kỳ 55% thợ mỏ nào thay đổi luật chơi chỉ vì một vấn đề có thể giải quyết bằng cách khác?' Saylor đã chỉ ra rằng chính quy trình quản trị mới là mối nguy hiểm lớn hơn nhiều so với vấn đề mà nó giải quyết. Ông nói: "Chúng ta không cần thay đổi đồng thuận. Hãy để thị trường quyết định qua phí giao dịch và các giải pháp layer2." Đây là một quan điểm mà tôi, với tư cách là một kiến trúc sư quản trị DAO, hoàn toàn đồng ý. Trong các DAO tôi từng tham gia, việc hạ thấp ngưỡng thông qua đề xuất luôn dẫn đến sự phân mảnh và mất niềm tin. Nhưng hãy nhìn từ góc độ đối lập: những người ủng hộ BIP-110 có lý lẽ của họ. Họ lo ngại rằng dữ liệu Ordinals đang làm tắc nghẽn blockchain, đẩy phí giao dịch lên cao và làm giảm trải nghiệm người dùng. Họ muốn hành động nhanh chóng. Nhưng cái giá phải trả là gì? Một tiền lệ rằng chỉ cần 55% thợ mỏ là đủ để thay đổi các quy tắc cốt lõi. Hãy tưởng tượng: nếu BIP-110 được thông qua, ngày mai một nhóm khác có thể đề xuất tăng block size lên 4MB chỉ với 55% tín hiệu. Hoặc tệ hơn, thay đổi halving schedule. Đó là lý do tại sao Saylor gọi đây là "con dao hai lưỡi". Vì vậy, thay vì hỏi 'BIP-110 có kỹ thuật tốt không?', hãy hỏi 'Liệu chúng ta có sẵn sàng đánh đổi sự ổn định lâu dài của Bitcoin để lấy một giải pháp tạm thời cho vấn đề spam?' Từ góc nhìn của một người đã chứng kiến nhiều đề xuất quản trị thất bại trong thế giới DAO, tôi thấy BIP-110 là một bài học kinh điển: vấn đề không phải là công nghệ, mà là sự tin tưởng. Một khi bạn cho phép thay đổi đồng thuận với ngưỡng thấp, bạn đã phá vỡ "hiến pháp" của Bitcoin. Vì vậy, thay vì hỏi 'Khi nào BIP-110 được kích hoạt?', hãy hỏi 'Làm thế nào để chúng ta giữ cho Bitcoin không bị biến thành một thứ có thể bị thao túng bởi bất kỳ nhóm thiểu số nào?' Đây không chỉ là một cuộc tranh luận kỹ thuật. Đây là một cuộc chiến về giá trị. Và tôi đứng về phía Saylor: hãy giữ cho lớp nền tảng thật đơn giản và khó thay đổi. Để lớp ứng dụng tự giải quyết vấn đề của chúng. Đó mới là con đường bền vững cho Bitcoin.