Hook
Nous Research đang gọi vốn 75 triệu USD với định giá 1.5 tỷ USD. Hermes Agent – đứa con cưng của họ – có 214.000 sao trên GitHub, một con số khiến bất kỳ founder nào cũng mơ ước. Nhưng giữa cơn sốt AI Agent, tôi tự hỏi: đây là một kỳ lân thực thụ hay chỉ là một câu chuyện được kể quá hay? Câu chuyện chết khi số liệu lên tiếng. Và hôm nay, tôi sẽ mổ xẻ con số đó.
Context
Hermes Agent là một nền tảng AI agent mã nguồn mở, có khả năng chạy liên tục trên máy tính hoặc cloud, tìm kiếm web, viết code, hiểu hình ảnh và tự động cải thiện kỹ năng dựa trên phản hồi của người dùng. Nghe có vẻ giống một phiên bản tự động hóa của ChatGPT, nhưng điểm khác biệt nằm ở tính “liên tục” và “tự học”. Nous Research không phải một công ty crypto, nhưng câu chuyện của họ hút một lượng lớn sự chú ý từ giới đầu tư token – những người luôn săn lùng narrative mới. Trong bối cảnh thị trường crypto đang đi ngang, AI Agent trở thành một trong những narrative nóng nhất, kéo theo hàng loạt dự án như Fetch.ai, Bittensor, hay gần đây là các agent memecoin. Hermes Agent có thể không phát hành token, nhưng việc một dự án mã nguồn mở được định giá 1.5 tỷ USD gửi đi một tín hiệu mạnh mẽ: VCs đang đặt cược vào tương lai của agent tự động, và họ sẵn sàng trả giá cao cho những ai nắm giữ “câu chuyện” đẹp nhất.
Core
Hãy nhìn vào con số 214.000 sao GitHub. Trong thế giới open source, đó là một con số khủng khiếp. Nhưng tôi đã học được từ năm 2017, khi tôi mua Status (SNT) vì câu chuyện “giao tiếp phi tập trung”. Giá tăng 10 lần, tôi bán non, và sau đó nhận ra rằng không phải công nghệ mà là narrative mới đẩy giá. Nhưng narrative cũng có thể là cái bẫy. 214.000 sao không đồng nghĩa với 214.000 người dùng trả tiền. Nó là “lượt thích” – một chỉ báo cảm xúc, không phải dòng tiền. Trong DeFi Summer 2020, tôi chứng kiến Uniswap và Compound tạo ra những làn sóng narrative ngắn hạn, và những ai chỉ nhìn vào TVL mà không hiểu bản chất thanh khoản đã mất trắng. Hermes Agent cũng vậy: nó có thể là một sản phẩm engineering xuất sắc, nhưng liệu nó có thể biến thành một business bền vững?
Mô hình kinh doanh của Nous Research rõ ràng: họ theo đuổi Open Core – mã nguồn mở miễn phí, nhưng dịch vụ cloud hosting dành cho người dùng phổ thông sẽ tính phí. Điều này nghe quen thuộc, giống như cách GitLab hay MongoDB đã làm. Nhưng trong thế giới AI, nơi chi phí inference (suy luận) cực kỳ đắt đỏ, việc vận hành một agent chạy liên tục là một bài toán kinh tế khó. Nếu không có pricing strategy rõ ràng, rất dễ rơi vào cảnh “đốt tiền” để thu hút người dùng. Đội ngũ có thể đến từ Robot Ventures và USV – hai quỹ nổi tiếng với tầm nhìn dài hạn, nhưng điều đó không đảm bảo sự thành công. Tôi nhớ lại năm 2021, khi tôi mua một CryptoPunk với giá 45 ETH vì tin vào câu chuyện “số hóa bản sắc”. Tôi bán ở 40 ETH, và sau đó nó lên 120 ETH. Tôi đã bỏ lỡ cú hích lớn nhất vì không hiểu chu kỳ cảm xúc của narrative NFT. Hermes Agent có thể là một Punk thứ hai? Hay là một dự án ICO rác?
Cạnh tranh là một vấn đề khác. Hermes Agent phải đối đầu với OpenAI, Anthropic (với Claude), và các gã khổng lồ cloud như AWS, Azure, GCP. Những nền tảng này đã có sẵn hàng triệu khách hàng doanh nghiệp và hạ tầng tích hợp sâu. Thậm chí trong không gian open source, có Cline, Continue, và AutoGPT đang phát triển mạnh. Điểm yếu của Hermes là nó không có moat (hào) kỹ thuật thực sự: nó dựa trên các open source model có sẵn, và bất kỳ ai cũng có thể copy kiến trúc của nó. “Tự động tạo kỹ năng” nghe có vẻ ấn tượng, nhưng đó là một tính năng engineering chứ không phải đột phá nghiên cứu. Trong lịch sử crypto, chúng ta đã thấy nhiều dự án với “unique selling point” bị copy trong vòng 3 tháng (như các AMM, các lending protocol). Vậy tại sao Hermes lại đáng giá 1.5 tỷ?
Câu trả lời nằm ở chỗ: nhà đầu tư đang mua một câu chuyện, không phải một sản phẩm. 1.5 tỷ là mức định giá dựa trên kỳ vọng rằng AI Agent sẽ là nền tảng tiếp theo, tương tự như điện thoại thông minh hay blockchain. Nếu Nous Research chiếm được 1% thị trường đó, con số 1.5 tỷ là rẻ. Nhưng nếu nó chỉ là một làn sóng ngắn hạn, thì 1.5 tỷ là một bong bóng. Thị trường crypto đã từng chứng kiến những câu chuyện tương tự: Filecoin với ICO 257 triệu USD, EOS với 4 tỷ USD, và rồi kết cục ra sao? Đừng mua câu chuyện, mua bản chất.
Contrarian
Điều phản trực giác ở đây là: chính việc “mã nguồn mở” lại là con dao hai lưỡi. Trong khi cộng đồng ca ngợi tính minh bạch và phân quyền, nó cũng làm lộ ra mọi điểm yếu của sản phẩm. Nếu Hermes Agent có một lỗ hổng bảo mật – điều gần như chắc chắn với một agent tự động – toàn bộ thế giới sẽ thấy và khai thác nó. Tôi từng chứng kiến các cầu cross-chain bị hack tổng cộng hơn 2.5 tỷ USD, và lý do là vì code mở khiến hacker dễ dàng tìm ra điểm yếu. Hermes Agent chạy tự động, có thể gọi API, truy cập dữ liệu người dùng – một kịch bản hack có thể gây thiệt hại nghiêm trọng hơn nhiều so với việc mất token. Nếu Nous Research không đầu tư đủ vào bảo mật (và chưa thấy họ công bố gì về điều này), thì 1.5 tỷ đang được xây trên cát.
Một góc nhìn khác: VCs có thể đang định giá Nous Research như một “công ty nền tảng” trong khi thực tế nó chỉ là một “ứng dụng”. Các nền tảng (như AWS, OpenAI) có network effect và switching cost cao, còn ứng dụng (như Hermes) dễ bị thay thế. Hãy nhìn vào cách các AI agent khác như Devin (của Cognition AI) cũng gây sốt nhưng vẫn chưa chứng minh được product-market fit. Tôi tin rằng narrative AI Agent sẽ còn nóng trong 6-12 tháng tới, nhưng người chiến thắng cuối cùng sẽ không phải là người có ngôi sao GitHub nhiều nhất, mà là người có khả năng giữ chân người dùng trả tiền tốt nhất.
Takeaway
Câu chuyện Nous Research là một bài học kinh điển về sức mạnh của narrative trong thị trường công nghệ. Nhưng với tư cách một người săn lùng câu chuyện, tôi sẽ không nhảy vào vũng lầy này. Hãy để các quỹ đầu tư mạo hiểm đốt tiền. Còn với chúng ta – những nhà đầu tư token – hãy nhìn vào dòng tiền thực tế, vào số lượng người dùng active hàng ngày, vào tỷ lệ churn. Nếu Hermes Agent không thể chứng minh được con số đó trong 6 tháng tới, thì 1.5 tỷ chỉ là một con số trên giấy. Và như tôi vẫn nói, câu chuyện chết khi số liệu lên tiếng.