Hook
4190 triệu đô la. Đó là số tiền mà Core Scientific – một trong những công ty khai thác Bitcoin lớn nhất nước Mỹ – sẵn sàng trả chỉ để… hủy hợp đồng mua máy đào từ Block (công ty của Jack Dorsey). Một khoản phạt lớn đến mức đặt ra câu hỏi: liệu con chip 3nm mà Block tự hào có thực sự đáng giá? Hay đây là hồi chuông báo tử cho tham vọng phần cứng crypto của Jack?
Context
Block, từng là Square, nổi tiếng với ứng dụng thanh toán Cash App. Nhưng Jack Dorsey không chỉ muốn làm thanh toán. Ông muốn xây dựng hệ sinh thái crypto phi tập trung: từ máy đào (Proto), ví tự quản (Bitkey), nền tảng nhạc (Tidal), đến giao thức Web5. Trong số đó, Proto – dòng chip khai thác Bitcoin 3nm – là dự án đầy tham vọng nhất. Năm 2024, Block công bố hợp tác với Core Scientific, đặt hàng 15 EH/s công suất khai thác. Nhưng chưa đầy một năm sau, Core Scientific chấp nhận mất 41,9 triệu đô la để chấm dứt hợp đồng. Họ chuyển hướng sang cho AMD thuê trung tâm dữ liệu AI – một thỏa thuận 15 năm, trị giá 14 tỷ đô la. Sự thay đổi này không chỉ là câu chuyện của một hợp đồng, mà là tín hiệu của một cuộc dịch chuyển cơ cấu lớn trong ngành.
Core
Nhìn từ góc độ kỹ thuật, chip 3nm là bước tiến về quy trình, nhưng hiệu suất thực tế (J/TH) lại là ẩn số. Bài báo không cung cấp con số hiệu suất, điều đó làm tôi nghi ngờ: nếu chip thực sự vượt trội, tại sao Core Scientific – người trong cuộc – lại từ bỏ? Dựa trên kinh nghiệm kiểm toán mã nguồn của tôi, nhiều dự án phần cứng thường thổi phồng thông số khi chưa có sản phẩm thực tế. Core Scientific đã được xem chip, thậm chí có thể chạy thử, và họ quyết định rút lui. Điều đó nói lên tất cả.
Bài báo cũng điểm lại hàng loạt thất bại crypto của Block: Tidal (giảm giá trị 199 triệu đô la), TBD/Web5 (đóng cửa), Bitkey (ngừng phát triển), Bitchat (hủy bỏ), cùng các khoản phạt 2,1 tỷ đô la từ CFPB vì vi phạm chống rửa tiền trên Cash App. Block đang mất dần niềm tin từ thị trường – cổ phiếu giảm 68% trong 5 năm.
Trong khi đó, Core Scientific chuyển mình thành một “kho chứa sức mạnh tính toán” cho AI. Họ không chỉ thoát khỏi cái bẫy khai thác Bitcoin mà còn tìm được nguồn doanh thu ổn định hơn. Đây là một tín hiệu rõ ràng: tài nguyên (điện, đất đai, vốn) đang chảy khỏi Bitcoin mining để vào AI, và những công ty khai thác không chịu thích nghi sẽ chết.
Contrarian
Nhưng hãy cẩn thận. Câu chuyện “máy đào chuyển sang AI” đang được kể như một điều kỳ diệu. Thực tế, Core Scientific vẫn phải gánh khoản lỗ 41,9 triệu đô la từ hợp đồng Block. Hơn nữa, thị trường AI cũng cạnh tranh khốc liệt. Nếu nhu cầu AI giảm hoặc AMD thất bại, Core Scientific lại rơi vào cảnh khốn cùng. Việc từ bỏ Bitcoin để chạy theo AI có thể là một canh bạc khác, không hề an toàn hơn. Đối với Block, thất bại của Proto không phải là kết thúc. Họ vẫn còn Cash App – con gà đẻ trứng vàng. Nhưng niềm tin vào Jack Dorsey với tư cách một nhà tiên tri crypto đã bị tổn hại nghiêm trọng. Liệu ông có dám tiếp tục đổ tiền vào cuộc chơi chip nữa?
Takeaway
Bài học từ Block và Core Scientific không chỉ là một vụ làm ăn thua lỗ. Nó cho thấy ranh giới giữa “khai thác Bitcoin” và “hạ tầng AI” đang mờ dần. Những người khai thác sẽ phải lựa chọn: hoặc chấp nhận mô hình Bitcoin thuần túy với biên lợi nhuận mỏng, hoặc lao vào cuộc đua AI không kém phần rủi ro. Câu hỏi lớn hơn: khi cả hai lĩnh vực đều cần cùng một loại tài nguyên (điện, chip, trung tâm dữ liệu), liệu Bitcoin có còn là “nơi trú ẩn” tài chính phi tập trung, hay chỉ là một ứng dụng cấp thấp trong hệ sinh thái tính toán rộng lớn? Tôi sẽ theo dõi sát sao Block sẽ làm gì tiếp theo với Proto – bán lại công nghệ, hay âm thầm khai tử?