Tôi nhớ lại năm 2017, khi tôi đọc whitepaper của 30 dự án ICO trong một tháng. Cảm giác ấy giống như đang đứng trước một cánh cửa mở ra một thế giới mới. Hôm nay, khi nhìn vào báo cáo tài chính quý 2 năm 2026 của Bitmain, tôi lại có cảm giác tương tự. Một cánh cửa khác đang mở ra, nhưng lần này, nó không chỉ là về tiền kỹ thuật số, mà là về hạ tầng của toàn bộ nền kinh tế kỹ thuật số. Lợi nhuận của Bitmain tăng vọt 80%, một con số ấn tượng. Nhưng con số 80% ấy, giống như phần nổi của một tảng băng, ẩn giấu một sự chuyển đổi chiến lược mang tính bước ngoặt. Nó không chỉ là câu chuyện về máy đào ASIC nữa. Đó là một bản tuyên ngôn: Bitmain đang từ bỏ vị thế 'ông vua sản xuất máy đào' để trở thành 'nhà cung cấp hạ tầng tính toán AI có chủ quyền' đầu tiên trên thế giới.
Để hiểu được sự thay đổi này, chúng ta cần nhìn vào bức tranh rộng hơn. Kể từ khi các quỹ ETF Bitcoin được phê duyệt vào năm 2024, ngành khai thác đã bước vào một kỷ nguyên mới. Không còn là cuộc chơi của những 'thợ mỏ' đơn lẻ, mà là cuộc cạnh tranh khốc liệt của các tập đoàn niêm yết và các quỹ đầu tư. Họ không chỉ quan tâm đến hashrate, mà còn quan tâm đến chi phí năng lượng, tính bền vững, và đặc biệt là sự ổn định của chuỗi cung ứng phần cứng. Bitmain, với dòng sản phẩm Antminer S21, đã thống trị thị trường trong nhiều năm. Nhưng một 'ông vua' thực thụ không bao giờ ngủ quên trên chiến thắng. Họ nhìn thấy một cơ hội còn lớn hơn cả khai thác Bitcoin: sự bùng nổ của nhu cầu tính toán AI.
Báo cáo lợi nhuận 80% không đến từ việc bán nhiều máy đào hơn. Nó đến từ sự kết hợp của ba yếu tố. Thứ nhất, doanh số của dòng máy đào thế hệ mới, Antminer S21 Pro với chip 3nm, vượt xa mọi dự báo, chiếm tới 60% doanh thu. Thứ hai, và quan trọng hơn, là doanh thu từ mảng 'AI Compute as a Service' bắt đầu được ghi nhận. Bitmain đã ký hợp đồng cho thuê sức mạnh tính toán từ các trung tâm dữ liệu của mình cho các công ty AI, tận dụng chính các chip ASIC mà họ thiết kế, vốn có hiệu suất vượt trội trong các tác vụ suy luận (inference) so với GPU truyền thống. Thứ ba, việc kiểm soát chặt chẽ chi phí sản xuất tại các nhà máy của TSMC, dù giá thành sản xuất chip 3nm rất cao, nhưng nhờ vào quy mô, Bitmain vẫn duy trì được biên lợi nhuận gộp trên 55%. Điểm mấu chốt là Bitmain không còn chỉ là một công ty bán phần cứng, họ đang trở thành một công ty hạ tầng.
Đây là lúc tôi muốn đưa ra một góc nhìn ngược chiều. Nhiều người cho rằng Bitmain đang 'đặt tất cả trứng vào một giỏ' với khoản đầu tư 50 tỷ USD để xây dựng các trung tâm dữ liệu AI tại Texas và Malaysia. Họ cho rằng đây là một canh bạc quá lớn, giống như những gì đã xảy ra với các công ty khai thác trong mùa đông crypto năm 2022. Nhưng tôi lại thấy một logic khác. Đây không phải là một canh bạc, mà là một 'thương vụ mua bảo hiểm địa chính trị'. Bằng cách xây dựng hạ tầng tính toán tại Mỹ và Đông Nam Á, Bitmain đang đa dạng hóa rủi ro khỏi sự phụ thuộc quá mức vào Trung Quốc, đồng thời đặt mình vào vị trí trung tâm của cả hai thế giới. Họ không chỉ bán máy cho các thợ đào Mỹ, mà còn là đối tác hạ tầng cho chính phủ Mỹ trong cuộc đua AI. Khoản đầu tư 50 tỷ USD này, xét trên khía cạnh chiến lược, còn rẻ hơn nhiều so với việc bị loại khỏi thị trường Mỹ.
Vậy, bài học cho chúng ta là gì? Câu chuyện của Bitmain không chỉ là về một công ty làm ăn tốt. Nó là một phép ẩn dụ cho toàn bộ ngành của chúng ta. Trong một thị trường đi ngang, khi mọi người đang chờ đợi một tín hiệu, Bitmain đã tự tạo ra tín hiệu cho chính mình. Họ thấy rằng giá trị thực sự không nằm ở việc sở hữu tài sản (máy đào), mà nằm ở việc sở hữu hạ tầng để sản xuất ra giá trị (sức mạnh tính toán). **Liệu rằng trong tương lai, các giao thức DeFi lớn nhất có còn chỉ là những hợp đồng thông minh, hay chúng sẽ sở hữu cả những cụm máy tính để vận hành chính chúng? Và chúng ta, với tư cách là những người xây dựng, đã sẵn sàng cho một thế giới nơi ranh giới giữa phần cứng và phần mềm, giữa khai thác và tính toán, hoàn toàn biến mất? Hành trình tìm kiếm câu trả lời, như mọi khi, vẫn chỉ mới bắt đầu.