Âm thanh — Bạn có nghe thấy tiếng rạn nứt của những bức tường trung gian tài chính mà chúng ta từng tin tưởng? Tháng 1 năm 2024, Paloma Partners, một quỹ phòng hộ từng quản lý 4 tỷ USD, tuyên bố cắt giảm một nửa đội ngũ quản lý danh mục. Tài sản của họ co lại, không còn là con số ấn tượng, và những nhà đầu tư tổ chức đang rút lui. Điều này nghe có vẻ xa lạ với thị trường tiền mã hóa, nhưng tôi, một PM giao thức phi tập trung sống ở Nairobi, nhìn thấy cùng một câu chuyện đang lặp lại trong các dApp mà chúng ta yêu quý.
— Root: Dự án Paloma Partners không phải là một blockchain, nhưng hành động của nó là một hồi chuông cảnh tỉnh cho bất kỳ ai từng nghĩ ‘quy mô quản lý tài sản’ là thước đo của sự bền vững. Trong thế giới DeFi, chúng ta có hàng trăm ‘Paloma’ — những giao thức một thời thu hút hàng tỷ USD TVL chỉ bằng các chương trình khuyến khích thanh khoản (liquidity mining). Khi phần thưởng dừng lại, người dùng thực sự biến mất, và chỉ còn lại những smart contract cô đơn. Tôi đã tổ chức meetup Ethereum ở Nairobi từ năm 2017, và tôi thấy quá nhiều dự án không bao giờ vượt qua được vòng đời đó.
Bối cảnh ở đây rất rõ: Thị trường tăng giá che giấu mọi sai lầm kỹ thuật. Nhưng khi dòng vốn rút đi, chỉ có những giao thức có cộng đồng thực sự, có mã nguồn được kiểm toán kỹ lưỡng và có giá trị rõ ràng mới tồn tại. Paloma Partners cắt giảm 50% đội ngũ vì họ không còn đủ sức để duy trì mức độ hoạt động cũ. Điều tương tự đang xảy ra với các dự án DeFi ‘zombie’ — những giao thức vẫn sống nhưng không có tương lai.
Cốt lõi phân tích của tôi đến từ kinh nghiệm làm việc với các nông dân Kenya về DeFi: Khi tôi giới thiệu Uniswap cho họ, họ không quan tâm đến APY 1000% từ những pool ảo. Họ muốn một giao thức mà họ có thể vay thế chấp để mua hạt giống, và trả lãi một cách bền vững. Dựa trên kinh nghiệm audit của tôi, nhiều giao thức trong hệ sinh thái Nairobi đã biến mất sau khi ngừng incentives — giống như Paloma Partners mất đi nửa đội ngũ. Đó là dấu hiệu của một sự thanh lọc cần thiết.
Nhưng contrarian angle ở đây là: Chúng ta thường đổ lỗi cho thị trường gấu, nhưng thực ra chính các dự án đã tự tạo ra ‘quả bom hẹn giờ’ bằng cách ưu tiên TVL ảo hơn là giá trị thực. Paloma Partners không phải là nạn nhân của lãi suất cao; họ là nạn nhân của mô hình kinh doanh phụ thuộc vào dòng vốn nóng. Trong crypto, các dự án sử dụng liquidity mining cũng vậy. Họ đang ‘chở hàng bằng Rolls-Royce’ — như quan điểm của tôi về Bitcoin BRC-20 — vừa tốn kém vừa không hiệu quả.
Takeaway cho thị trường hiện tại: Đừng nhìn vào TVL hay giá token. Hãy nhìn vào số lượng người dùng thực sự sử dụng giao thức cho các giao dịch có ý nghĩa (vay thế chấp mua hạt giống, chuyển tiền cho người thân, thanh toán quốc tế). Nếu một dự án không thể trả lời câu hỏi ‘Ai sẽ sử dụng bạn khi không còn phần thưởng?’, thì nó chính là Paloma Partners tiếp theo — và câu chuyện của nó sẽ kết thúc trong im lặng.
— Tôi nhấn mạnh rằng: Blockchain không phải công nghệ — nó là cây cầu. Và những cây cầu chỉ có giá trị nếu có người đi qua. Paloma Partners đã mất đi một nửa người xây cầu. Điều đó gợi ý rằng cây cầu của họ sắp sập. Còn bạn, hãy tự hỏi: Cây cầu của bạn có thực sự đưa ai đó đến nơi họ cần?